سامانه جامع مدیریت الکترونیک درآمد | ماد
سامانه مدیریت الکترونیک درآمد و خزانه‌داری بیمارستانی
سامانه ماد (MAD)، راهکار جامع، یکپارچه و دانش‌بنیان هلدینگ دمیس برای استقرار خزانه‌داری الکترونیک دولت و مدیریت بهینه منابع درآمدی در دانشگاه‌های علوم پزشکی، بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی درمانی است. این سامانه با ایجاد پنجره واحد شناسایی درآمد، تولید مکانیزه شناسه واریز پویای ۳۰ رقمی، اتصال برخط به سامانه نسیم بانک مرکزی و تفکیک بلادرنگ سرفصل‌های درآمدی دارو و درمان، انضباط مالی پایدار، حذف کامل مغایرت‌های بانکی و شفافیت کامل حسابداری تعهدی را در سطح ستاد و مراکز تابعه محقق می‌سازد.
۱۰۰٪
انطباق با خزانه‌داری الکترونیک کل
اتصال مستقیم به سامانه نسیم بانک مرکزی (ماده ۹۴ و ۲۲)
۳۰ رقم
شناسه واریز هوشمند و پویا
مجهز به الگوریتم کنترلی محرمانه و تفکیک ۲۶ سرفصل درآمدی
۰٪
مغایرت بانکی و اقلام باز
تطبیق بلادرنگ تراکنش‌های صندوق، پوز و صورتحساب بانک
۱۰۰+
بیمارستان و مرکز درمانی فعال
استقرار موفق در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و مراکز تابعه
چالش‌های راهبردی مدیریت درآمد در دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمارستان‌ها
بر اساس قانون خودگردانی مراکز درمانی، هزینه‌های جاری بیمارستان‌ها منحصراً از درآمدهای اختصاصی و مطالبات بیمه‌ای تأمین می‌شود. عدم استقرار ابزارهای نوین مدیریت خزانه‌داری الکترونیک، سامانه‌های سنتی را با چالش‌های زیر روبرو ساخته است:
فقدان نظارت مکانیزه و مغایرت‌های مالی بانکی
ثبت دستی اسناد ارسالی و وصولی، اتلاف صدها ساعت نیروی انسانی، عدم انطباق مبالغ دریافتی صندوق با واریزی‌های حساب بانکی و انباشت اقلام باز بلاتکلیف.
الزام قانونی انتقال مستقیم درآمد به خزانه کل کشور
تکلیف قوانین برنامه توسعه و بودجه (ماده ۹۴ و ۲۲) مبنی بر انسداد حساب‌های رابط بانکی و تمرکز کلیه وجوه در حساب واحد خزانه نزد بانک مرکزی از طریق سامانه نسیم.
ضرورت تفکیک دقیق درآمدهای دارو و درمان در مبدأ
تأکید وزارت بهداشت و دیوان محاسبات بر واریز مجزا و بلادرنگ درآمدهای دارویی به حساب خزانه دارو و درآمدهای درمانی به حساب خزانه درمان جهت صیانت از منابع دارویی.
عدم همخوانی نرمافزارهای HIS با سرفصل‌های درآمد و پوزها
نبود ارتباط مستقیم بین سامانه‌های مدیریت بیمارستانی (HIS) و دستگاه‌های پوز بانکی، ورود دستی مبلغ، امکان خطای سهوی یا سوءاستفاده، و فقر داده‌های تحلیلی.
زیرسیستم‌ها و خدمات تخصصی سامانه جامع ماد (MAD)
ماد به عنوان یک اکوسیستم جامع مالی و خزانه‌داری در بهداشت و درمان، ۶ ستون اصلی خدمات را برای اتوماسیون کامل چرخه وصول درآمد تا گزارش‌گیری ارائه می‌دهد:
۱. سرویس تولید شناسه واریز پویای ۳۰ رقمی
طراحی درختواره شناسه یکتا حاوی ردیف بودجه، کد مرکز، شماره پرونده، نوع خدمت و رقم کنترلی محرمانه (Check Digit) جهت جلوگیری ۱۰۰ درصدی از ورود اشتباه و امکان استعلام بلادرنگ در درگاه‌ها و پایانه‌ها.
۲. سرویس خزانه‌داری الکترونیک دولت (بانک مرکزی)
اتصال مستقیم به سامانه متمرکز نسیم بانک مرکزی، تجمیع کلیه حساب‌های رابط، تفکیک سرفصل‌های درآمدی در مبدأ و واریز مستقیم به ۲ حساب تفکیکی خزانه کل (حساب درمان و حساب دارو) بدون نیاز به مداخله انسانی.
۳. سرویس بانک مجازی سازمانی (Virtual Bank)
پل ارتباطی برخط میان نرمافزارهای سازمانی و بانک مرکزی؛ مانیتورینگ آنلاین صورتحسابهای بانکی، استعلام لحظه‌ای واریز، کشف خودکار تراکنش‌های ناموفق و تسویه بلادرنگ اقلام باز حسابداری.
۴. سرویس مدیریت صندوق و پذیرش بیمارستانی
اتصال مستقیم به پوزهای بانکی (PC-POS) و ارسال مکانیزه مبلغ صورتحساب، امکان مدیریت شیفت‌های صندوق‌داری، افتتاحیه و اختتامیه با تایید ناظر، و پشتیبانی کامل از پرداخت چندگانه (کارت و نقد).
۵. سرویس مدیریت درآمد تعهدی و مطالبات بیمه‌ای
شناسایی درآمد در لحظه تحقق خدمت و ارائه مراقبت سلامت (حسابداری تعهدی)، نگاشت ۲۶ گروه خدمت بهداشتی درمانی به ردیف‌های درآمدی، صدور مکانیزه اسناد مالی و پیگیری وصول مطالبات سازمان‌های بیمه‌گر.
۶. سرویس پایش تراکنش‌های بانکی و ضدتقلب
مدیریت متمرکز و رصد امنیتی تمام درگاه‌های پرداخت شامل PC-POS، درگاه اینترنتی (IPG) و کیوسک‌های Cashless؛ کشف خودکار رفتارهای نامتعارف مالی، مسدودسازی پایانه‌های غیرمجاز و جلوگیری از سوءاستفاده‌های صندوق.
مزایای راهبردی استقرار سامانه ماد در سطح دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها
پیاده‌سازی سامانه ماد فراتر از یک نرم‌افزار حسابداری، یک تحول ساختاری در انضباط مالی و حکمرانی سلامت است:
استقرار حساب واحد خزانه (خزانه‌داری کل)
حذف حساب‌های رابط پراکنده و انتقال متمرکز تمام وجوه به بانک مرکزی با نظارت برخط ستاد دانشگاه و خزانه‌داری کل کشور.
مغایرت‌گیری خودکار و صفر شدن اقلام باز
تطبیق بلادرنگ تراکنش‌های ثبت‌شده در HIS با رسیدهای الکترونیکی بانک مرکزی و پایانه‌های پرداخت و رفع آنی هرگونه مغایرت ریالی.
تفکیک هوشمند درآمدهای دارو و درمان
جداسازی سیستماتیک سرفصل‌های درآمد دارویی از خدمات تشخیصی و درمانی در لحظه صدور قبض و واریز تفکیکی به حساب‌های اختصاصی.
یکپارچگی کامل با سامانه‌های بیمارستانی (HIS)
تبادل دوطرفه داده از طریق وب‌سرویس‌های امن بدون تحمیل تغییرات زیرساختی، با قابلیت اتصال به نرمافزارهای HIS مختلف دانشگاه‌ها.
انسداد کامل گلوگاه‌های فساد و خطا
حذف خطاهای سهوی ناشی از ورود دستی مبالغ به کارتخوان، پیشگیری از سوءاستفاده‌های مالی و کنترل هوشمند شیفت‌های صندوق‌داران.
داشبورد هوش تجاری و تحلیل نقدینگی
دسترسی رؤسای دانشگاه‌ها، مدیران مالی و روسای بیمارستان‌ها به آمارهای لحظه‌ای درآمد، تفکیک منابع و مصارف و گزارش‌های حسابرسی.
فرآیند ۵ مرحله‌ای گردش کار وصول درآمد و تسویه خزانه در سامانه ماد
از لحظه مراجعه بیمار به صندوق تا واریز نهایی به حساب‌های بانک مرکزی، تمام فرآیندها به‌صورت ۱۰۰٪ سیستمی و خودکار انجام می‌پذیرد:
گام ۱
پذیرش بیمار و صدور شناسه ۳۰ رقمی
پس از ثبت خدمات در سامانه HIS، شناسه واریز پویای ۳۰ رقمی شامل سرفصل خدمت، ردیف بودجه و رقم کنترلی به‌صورت مکانیزه صادر می‌گردد.
گام ۲
ارسال مکانیزه به پایانه پرداخت (PC-POS / IPG)
مبلغ صورتحساب بدون دخالت دست مستقیماً به کارتخوان متصل به صندوق یا درگاه پرداخت اینترنتی ارسال شده و در انتظار کشیدن کارت قرار می‌گیرد.
گام ۳
واریز تفکیک‌شده به حساب‌های خزانه بانک مرکزی
تراکنش مالی پردازش شده و مبلغ پرداختی متناسب با شناسه واریز مستقیماً به ۲ حساب تفکیکی خزانه (حساب درمان یا دارو) منتقل می‌شود.
گام ۴
تطبیق آنی در بانک مجازی و رفع مغایرت
سامانه بانک مجازی ماد، تاییدیه‌های واریز را بلادرنگ با رکوردهای تراکنش مطابقت داده و وضعیت پرداخت را در HIS ثبت قطعی می‌نماید.
گام ۵
صدور سند حسابداری و تسویه دفاتر مالی
سند حسابداری تعهدی به‌صورت خودکار صادر شده، اقلام باز بانکی به صفر می‌رسد و گزارش‌های مدیریتی برای مدیران ارشد مالی مهیا می‌شود.
مشتریان و سازمان‌های هدف سامانه ماد (MAD)
راهکارهای سامانه ماد با انعطاف‌پذیری بالا، پاسخگوی نیازمندی‌های مقیاس‌پذیر در نهادهای دولتی و بهداشتی کشور است:
دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات درمانی
استقرار جامع خزانه‌داری الکترونیک، تجمیع حساب‌های دولتی نزد بانک مرکزی و مدیریت متمرکز درآمدهای نقدی و غیرنقدی ده‌ها بیمارستان و مرکز بهداشتی تابعه (مانند تجربه موفق دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با زیردامنه اختصاصی mad.maui.ac.ir).
بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و کلینیک‌های دولتی و خصوصی
اتصال مستقیم نرمافزارهای HIS به پایانه‌های PC-POS، حذف ورود دستی ارقام به کارتخوان، ساماندهی شیفت‌های صندوق‌داران و رفع قطعی مبالغ باز و معلق بیمارستانی.
دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مشمول حساب واحد خزانه
کلیه سازمان‌ها و موسسات دولتی که طبق ماده ۹۴ قانون برنامه پنجم، ماده ۲۲ قانون عملیات بانکی و آیین‌نامه‌های دیوان محاسبات ملزم به تجمیع و انتقال حساب‌های دولتی به بانک مرکزی هستند.
سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ با تراکنش‌های مالی گسترده
شرکت‌های بیمه، شرکت‌های پخش سراسری دارو و سازمان‌های با حجم وصولی انبوه جهت شناسایی دقیق اشخاص واریزکننده، نشانه‌دار کردن حساب‌ها و مدیریت کارمزد تراکنش‌ها با PSPها.
پرسش‌های متداول درباره سامانه مدیریت الکترونیک درآمد (ماد)
سامانه ماد چیست و چه کمکی به دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمارستان‌ها می‌کند؟
سامانه ماد (MAD) پلتفرم تخصصی هلدینگ دمیس برای پیاده‌سازی طرح ملی خزانه‌داری الکترونیک و مدیریت الکترونیک درآمد در بخش سلامت است. این سامانه با الصاق شناسه واریز پویای ۳۰ رقمی به کلیه تراکنش‌ها، ارتباط برخط با سامانه نسیم بانک مرکزی و تفکیک خودکار درآمدهای دارو و درمان، فرآیندهای مالی را هوشمند ساخته و مغایرت‌های بانکی را به صفر می‌رساند.
شناسه واریز ۳۰ رقمی پویا چگونه تولید می‌شود و چه نقشی در امنیت مالی دارد؟
شناسه واریز پویا در سامانه ماد دارای ساختاری درختواره و مهندسی‌شده است که اطلاعاتی همچون کد مرکز درمانی، نوع خدمت (از بین ۲۶ گروه خدمت سلامت)، ردیف بودجه، شماره پرونده و ارقام کنترلی محرمانه (Check Digit) را در خود جای داده است. این ارقام کنترلی از هرگونه خطای تایپی کاربر یا دستکاری مبالغ جلوگیری کرده و مانع واریز اشتباه به حساب‌های غیرمرتبط می‌شود.
نحوه تفکیک درآمدهای دارو و درمان در سامانه ماد به چه صورت است؟
بر اساس ضوابط وزارت بهداشت و خزانه‌داری کل کشور، درآمدهای دارویی باید منحصراً به حساب خزانه دارو و درآمدهای خدمات بالینی به حساب خزانه درمان واریز شوند. سامانه ماد در لحظه ترخیص و صدور صورتحساب در بیمارستان، سهم دارو و درمان را بر مبنای تعرفه تفکیک نموده و از طریق شناسه واریز، هر وجه را دقیقاً به حساب متناظر خود در بانک مرکزی هدایت می‌نماید.
سامانه ماد چگونه با نرمافزارهای مدیریت بیمارستانی (HIS) و پوزهای بانکی ادغام می‌شود؟
ماد از طریق وب‌سرویس‌های استاندارد (API) دوطرفه با سامانه‌های HIS بیمارستان‌ها ارتباط برقرار می‌کند. هنگامی که کاربر در HIS دکمه پرداخت را می‌فشارد، شناسه واریز تولید شده و مبلغ به‌صورت خودکار روی دستگاه کارتخوان متصل (PC-POS) ظاهر می‌شود. کاربر نیازی به خروج از HIS ندارد و پس از تراکنش، شماره پیگیری و سند تایید مستقیماً در پرونده بیمار ثبت می‌گردد.
سرویس بانک مجازی سازمانی ماد چگونه مغایرت‌های مالی و بانکی را رفع می‌کند؟
بانک مجازی به عنوان رابط میان بانک مرکزی/بانک‌های عامل و سیستم‌های نرم‌افزاری دانشگاه عمل می‌کند. این سرویس صورتحسابهای الکترونیکی بانکی را با رکوردهای تراکنش صندوق‌های بیمارستان‌ها تطبیق می‌دهد. تراکنش‌های ناموفق، برگشتی‌ها و مبالغ معلق ظرف چند ثانیه شناسایی و تعیین‌تکلیف شده و بدین ترتیب اقلام باز حسابداری به صفر می‌رسد.
آیا سامانه ماد در حال حاضر دارای نمونه استقرار عملیاتی و اجرایی در کشور است؟
بله، سامانه ماد با موفقیت کامل در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصفهان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین قطب‌های درمانی کشور پیاده‌سازی شده و تمامی بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و مراکز تابعه این دانشگاه از طریق درگاه رسمی mad.maui.ac.ir تحت پوشش خزانه‌داری الکترونیک و مدیریت درآمد سامانه ماد قرار دارند.
